موم زنبور

تصفیه موم زنبور عسل

روش های تصفیه موم :

برای خالص سازی موم از روش های مختلف می توان استفاده کرد . ازجمله موم ذوب کن ارتعاشی ، موم ذوب کن خورشیدی ، آب داغ ، بخار آب و . . . اما در ابتدا باید مطمئم شویم که در موم هیچ گون عسلی وجود نداشته باشد . زیرا در غیر این صورت بعد از تصفیه ذرات موم به هم نچسبیده و مثل ذرات شن از هم جدا خواهند ماند و به شکل قالب در نمی آیند . بدین منظور موم ها را در آب ۴۵ درجه به مدت چند ساعت قرار داد تا اگر عسل باقیمانده حل شود سپس چند با موم ها را می شویم و فشار می دهیم تا همه عسل هایشان خارج و با آب حل شوند .

استخراج خورشیدی

تنها کافی است دما تا ۶۸الی ۷۰ درجه سانتیگراد بالا رود تا موم را به حدی مایع کند که به آسانی در موم ذوب کن خورشیدی ذوب شوند. در موم ذوب کن خورشیدی موم با بهترین کیفیت عمل می آید. ولی این روش تنها ۷۵% در شان های قدیمی موثر است زیرا زمانی که شان های قدیمی ذوب می شوند کپه تفاله نوزادان موفق همانند یک اسفنج عمل کرده و موم را جذب می کند، در این صورت جریان آن کاهش می یابد. یک مانع دیگری این است که پایه اصلی باید دائما در مقابل آفتاب گردش داده شود و در هوای ابری یا نور ضعیف هیچ ثمره ای نمی دهد .

این روش چندان برای شان های قدیمی موثر نیست و عمدتا برای ذوب کردن سرپوش ها یا شان های جدید به کار می رود.

یادتان باشد که اگر خودتان این موم ذوب کن خورشیدی را ساختی باید بدانید که شیشه این موم ذوب کن باید دو جداره باشد.


استخراج با استفاده از آب جوش یا بخار آب

روش مزبور مورد پسند همگان است و تجهیزات آن باید از آلومینیوم، مس و یا استیل ضد رنگ ساخته شود. روی، ترکیب قلع و سرب، آهن سفید و آهن گالوانیزه به علت اینکه موم را تیره می کنند چندان توصیه نمی شوند .


۱- استخراج با آب جوش و با استفاده از غوطه وری اجباری:

شان ها همگی در یک کیسه از کنف هندی جا داده می شوند که بعدا باید خیلی محکم آنرا گره زد . و کیسه را داخل یک دیگ بزرگ آشپزی و یا دیگ جوشاننده پارچه که با آب پوشیده شده می اندازیم .

جهت اطمینان از خیس شدن کامل آن باید سنگین باشد، آب را می جوشانیم، موم از آب سبک تر است بنابراین از میان کنف هندی فیلتر شده به سطح آب می آید. پس از سرد شدن، موم به حالت جامد در می آید که به صورت یک قالب در سطح آب ظاهر می شود. تمامی تفاله های موجود در کیسه باید دور ریخته شوند.

بازد این روش خیلی پایین است چون موم تحت پرس قرار نمی گیرد همه موم ها از کیسه خارج نمی شود .

۳- استخراج با آب جوش و فشردن موم

همه شان ها را در داخل ظرفی حاوی ۱۲۰ لیتر آب گذاشته و روی آن ۲۰ تا ۳۰ لیتر آب جوش ریخته و صبر می کنیم تا ذوب شود. بعد از اینکه تمامی این موم ها ذوب شدند، توری را برداشته و محتویات را به درون یک کنف هندی مشبک فرستاده و سپس آن ها را فشار دهید. موم تحت فشار قرار گرفته و سپس بیرون می آید. بعد از اولین فشار شان ها را داخل کنید و لازم است یک بار فشار داده شوند. این روش برای بار سوم و آخرین بار تکرار می شود و هر فشار حدود ۹۰ دقیقه باید طول بکشد. مایع وارد گیرنده ای می شود که موم در آن به سبب اختلاف در چگالش بالا می آید و سپس به سرعت سرد شده و به صورت قالب جامدی در روی آب ظاهر می شود.


۴- استخراج موم به وسیله بخار


در چنین ذوب کننده ها قانون کلی به شرح زیر است: دو تانکر مرتبط با هم به گونه ای تنظیم می شوند که یکی یا در داخل دیگری قرار می گیرد و یا روی آن. چهار چوب ها، شان ها و یا سر پوش ها جهت ذوب داخل یک سبد رو باز آهنی، در درون تانکر اصلی، قرار داده می شوند. استخراج موم از طریق بخار، در مورد سرپوش ها یک روش موفقیت آمیز به شمار می رود در حالی که برای ذوب کردن شان های قدیمی زیاد مناسب نیست و تنها ۸۰ تا ۸۲ درصد از موم آن را می توان به دست آورد.

۵- استخراج موم با ترکیبی از بخار و فشار


سبدی از شان های قدیمی، در داخل تانکری مسدود می شود که از جوش پر شده و شامل یک مجرای تنگ می باشد. پیستونی که توانایی وارد کردن فشار های
T 15 در دفعات مختلف را داراست، بر این شان ها فشار وارد می کند. تانکر را همچنان برای یک ساعت، در حال جوش آهسته نگاه می دارند. موم به وسیله یک شیر، بالای تانکر خارج می شود. این نوع از ذوب کننده های موم می تواند ۶۰ شان موم و حتی بیشتر از آن را ذوب کند که بازده عالی %۹۵ دارد.

۶- استخراج موم به روش گریز از مرکز


موم را می توان با استفاده از نیروی گریز از مرکز استخراج کرد. در این روش، شان ها در آب جوش ذوب می شوند و مخلوط به دشت آمده در حالی که هنوز درون سبدهایی در داخل یک ذوب کن گریز از مرکز می باشد خالص و تصفیه می شود. مخلوط مورد نظر جهت جلوگیری از رسوب باید در دمای بالای ۶۵ درجه سانتیگراد نگه داشته شوند. این نوع از ذوب کن ها برای جمع آوری مقادیر کم از شان های قدیمی و یا سرپوش ها مناسب نیستند و این سیستم در نظر گرفت شده به سبب لوله کش مورد نیاز جهت گردش بخار برای نصب بسیار گران قیمت است.

۷– استخراج موم به وسیله حلال های شیمیایی

موم را می توان با استفاده از حلال های شیمیایی استخراج نمود. برای این عمل، شان های قدیمی با مواد چرب مانند بنزن، استون، تولون یا تری کلرد اتیلن آغشته می شوند. این روش در لابراتورها کاربرد دارد. همچنین در ساخت موم جهت فشردن آخرین قطره موم، از مواد ته نشین شده ای که پس از فشار باقی مانده اند، مکررا مورد استفاده قرار می گیرد اما موم به دست آمده به این روش را معمولا به دلیل دارا بودن مقادیر کمی از حلال ها نمی توان در کندو استفاده کرد.


۸- استخراج گرمایی موم با استفاده از لوازم الکتریکی

با این روش، زنبور دار دیگر مجبور به بریدن شان ها قبل از به عمل آمدن آن ها نمی باشد چهار چوب ها و شان ها، بین دو بشقاب آهنی عمودی که با لوازم گرم کننده الکتریکی تنظیم شده قرار داده می شوند. یک میله این دو بشقاب را به هم فشرده و به این ترتیب موم ذوب شده، وارد گیرنده ای می شود. بعد از اینکه تمامی موم ذوب شده، بشقاب ها باز شده و تفاله ی پیله ها و تفاله ی موم ها وارد تانکر دیگر کی شوند. با توجه به مدلشان، این نوع از ماشین ها قادرند در عرض یک ساعت ۳۰ تا ۸۰ چهار چوب را عمل بیاورد.

قالب های موم:

صرف نظر از روشی که برای خارج کردن و استخراج موم به کار می رود موم زمانی که سریعا سرد می شود به شکل جامد در می آید. با صرف نظر از سیستم مورد استفاده، موم بهبود یافته کاملا خالص نبوده و شامل مقادیر زیادی آب و سایر ناخالصی ها می باشد.

جهت به دست آوردن خالص ترین و مرغوب ترین کیفیت، موم مخلوط باید در طول مرحله ظرف کمی گرم نگه داشته شود. این عمل توسط یک تانکر ظرف به ظرف کنی گرمایی انجام می شود. که ساده ترین آن یک سطلی است که درون جعبه ای از خاک اره با یک پوشش کلفت قرار گرفته است. هنگامی که موم آماده و سرد شد، قالب آماده خارج کردن از مدل است. با توجه به تفاوت های چگالی بین موم و آب، موم روی سطح آب آمده و ناخالصی ها زیر آب جمع می شوند. هنگامی که موم سخت شد می توان آ ها را از سطح زیرین قالب شکست و جدا کرد. اگر موم سریعا سرد شود، مقادیر زیادی از چنین ناخالصی ها در داخل موم گیر می افتند در این صورت باید موم را از نو پخت. جهت پختن تفاله قالب ها یا خود قالب های موم، یک تانکر همراه با یک صندوق آب تا ۸۰ درجه سانتیگراد گرم

می شود. ناخالصی ها با باز کردن شیرهایی که در سطوح مختلف تانکر جاسازی شده اند فیلتر می شوند.

یک تکنیک دیگر، شامل استفاده از یک تانکر که دارای شیرهای مختلفی در سطوح مختلف است، می باشد. دو دریچه که ۳cm از هم فاصله دارند، تقریبا در سطح آب- موم تنظیم می شوند که موم بدون ناخالصی خارج می شود. قبل از انجام این عمل، آب باید از تانکر توسط سوراخ پایینی خارج شود تا جایی که موم ظاهر شود. هنگامی که به این نقطه رسید، موم پخته شده می تواند به آسانی از طریق شیر بالایی داخل سطل(سطل های پلاستیک عسل)یا گودالی که از سطح زمین عایق شده(پلی استرن یا چوب) و توسط پتویی جهت جذب رطوبت اضافی پوشیده شده است ریخته شود. موم باقی مانده در ظرف را می توان دوباره ذوب کرد. خنک شدن موم چهل و هشت ساعت طول می کشد.